Удам угсаа

Улс үндэстэнд цус ойртох гэсэн аюул байдаг. Иймийн учир эртнээс өвөг дээдэс ургын модыг хөтөлж удам угсаагаа залгуулж явж. Есөн хүү тус бүрийн есөн хүүхэд нийлээд 90 хүрсэн үр хүүхэдтэй Ерэнтэй өвгөний тухай монгол үлгэр байдагдаа. Дээхнэ цагт эрүүл чийрэг, урт настай ухаалаг өвгөдтэй байсны нэгэн жишээ. Монгол хүн 7 дахь үеэсээ ураг тасрана, үл хамаарна гэж үзээд өөрөөс дээш ядаж 7 үеийг мэдэхийг сургадаг байсан. Миний хувьд өөрийн залгамжилсан ургын бичиг улсын архивтай ч зөрүүгүй таарч буй нь азтай хэрэг.

90 харуулынхан

Эмээгийнхээ дурсгалд зориулан бичиж сууна. Ээжийн ээж тэрээр монголын хойд хилийг хамгаалах эртнээс 90 харуулынхан гэж нэрлэгдсэн халх нүүдэлчидийн угсаа. 30-аад оны хүүхэд насандаа, түгшүүртэй зарим нэг зүйлийг ойлгоход бага байжээ. Шөнө дөлөөр цуглаж нууц яриа хийдэг хүмүүс. Мэдээж хэлмэгдэлтийн хатуу ширүүн үеийн лам хуврагууд, эсвэл хувьсгалын үйл хэрэг ч байж болох. Гэхдээ ард иргэдийн налгар тайван, ажил ухаанаараа аж төрсөн уламжлалт амьдрал бахдалтай сайхан байсан юм билээ. Харин бид тэр сайхан өв бүхэнээ өвлөж чадаагүй байх.

Эрдэнэ Зуу

Гадны зочиддоо нүүр тахлах цөөхөн хэдэн үзүүлэх зүйлийн нэг нь ЭрдэнэЗуу хийд. Номын ордондоо бус эртний нийслэл гэдэгээрээ ч чухал. Одоо ч малтлагаар мөнгөн модны хэсэг олдсоор буй. Өвөө маань одоо 2 түм хол давсан айлтай Хархорин хотын анхны 5-хан гэр айлын нэг болон суурьшиж. Эзэнгүй тал шороонд дарагдсан туурь байж л дээ. Тэгээд өвөг эцэг хүнд техникээр шороог нь түрж 108 суваргаа гаргаж авчээ. Түүх гэдэг нь үлгэр биш урьд өрнөсөн амьдрал.

Шашин бус заншил

Одоогын Өвөрхангай аймгын Шанх сумын нутагт Баруун хүрээ хийд гэж бий. Одоо бол ардууд зүгийн муу Зүүн хүрээрүү л зүтгэцгээх болж дээ. Өглөө бүр бүрээн дуунаар сэрж үлгэрийн мэт багахан хотхонд орчлон хорвоогын чимээ шуугианаас ангид өссөн балчир насаа азтайд тооцно. Өвөг дээдэс маань хүнд хэцүү 70 жилд авдартаа бурханаа залж, уншлага номоо таслалгүй ирсэн номтэй шидтэй хүмүүс байсанаас миний санамж шашин шүтлэг гэж туйлшрахгүй ч сүсэглэж явдаг. Ардчилалын дараагаар төр соёрхож өвөг эцэгийг баатарын зэрэгтэй нэхэн үзэж шагнал хүртээхээр товлож байсан удаатай.

Далай хүн

Нагац ахын маань оюутан ахуйдаа европын оронд зочилсон тэр удаа. Бужигнасан олон хүнтэй газар явах замдаа нэгэн эмгэн "Далай хүн" хэмээн уулгалан амарч суухыг ажиж. Ямар олон хүн бэ гэсэн утгаар. Сүүлд мэдэхнээ тэр нь халимаг монголчуудын суурьшиж үлдсэн орон аж. Саяхан социализмийн үед, хувьсгалын дараа хятадын өмнөд хэсэгт амьдарч байсан цэвэр монголчууд эх монголтойгоо нийлэх санаа хүсэлт гаргаж байсан удаатай. Одоо бол өнгөрөө биз дээ. Бусад улс орон дахь тархай монголын шинэ залгамж халаа нь монгол гэдэгээ барин тавин ойлгож буй бол их юм биз. Харин гадаадад оршин суухаар явж буй шинэ монголчууд дэлхийн өнцөг булан бүрт байх болж. Зөвхөн өнгөрсөнд бус одоо ч харьд ууссаар.

Чингис хааны угсаа

"Сайн хүний нэрийг гурав хувааж иднэ" гэсэн үг байдаг даа. Гурван сая байтугай хувааж идэж байна. Бүр зарим нь удам угсаа нь гээд явж өгчээ. Одоо Их хаанаас хойш хэдэн үе өнгөрсөн гэдэгийг мэдэж байна уу. Юун 9 үе байтугай. За яахав хамгийн ойрын хүнийг хэлэх гээд үзье. Чингис хааны удам угсаа Сайн ноён хан аймгийн түшээд гэж явдаг байсан. Хамгийн сүүлд ХХ зууны дунд үед ханы хүү залгамжлаагүй. Харин гүнж төрж түүний хүү нь хэдхэн жилийн өмнө өөд болсон. Түүхчид сайн мэддэг түүнтэй хэлэлцдэг байсан. Тэр настан эцэс болтолоо Өвөрхангай аймгийн Хархорин сумын нутаг орчмоор нутаглаж уул ус, модоо тасралтгүй ёс жаягтайгаар тахисаар байсан. Авга эгчийн хадам тул тэр тайлганд бага ахуйдаа хэдэнтээ оролцсон удаа бий.

Махчин Монгол

Урт наслахын тулд мах гэх мэтийн хүнд хоолноос татгалзъя гээд байдаг. Далайн эргийн улс загасны мах өргөн хэрэглэдэг шиг талын монголчууд малын махгүй амьдарч чадахгүй. Тэгээд ч хүйтэн сэрүүн улиралтай орны хүмүүс тул хэрэглэж болно гэдэг. Хар л даа тэр УБ-т гадаа гэр бариад айраг зараад суудаг нөхөд мах чанаад тавьдаг болсоно байна билээ. Та нар минь ажиглаарай ямар ч хүчний, тулааны спортод цагаан хоолтонгууд жигтэйхэн л хурдан хөдөлгөөнтэй чичрээд дайраад байхад монгол бол түс түс гээд л жинтэй цохиж байгаа биз дээ.

Ардын баатар

Сүх жанжины хөшөө нийслэлийн маань хойморт бий. Тэр хүн хэн байв. Мэдээж зоригт хувьсгалч. Зоримог байхын тулд ямар байх вэ, жаахан танхай байхад буруудахгүй л дээ. Одоогын ботаникын дэнжийн атаман байж. Мэдээж ард олны сэтгэлийг нэгтгэх, итгэл төрүүлэх баатар хэрэгтэй болоход арай цэвэр нэртэй түүнийг алдарт, ариун жанжинд өргөмжилж. Бодоо, Данзан, .. гээд бусад найзууд нь бүгд л бага зэрэг нэр хүндээ алдсан шалтгаантай байсанаас тэр. Ийм олон жишээ байдаг. 1400-аад онд Францууд дайнд ялагдаад туйлдахдаа, нэгэн мэргэн хүн авралт баатараа хайж байна гэж зарлаад 3 жил францыг тойрчээ. Хөөрхий нэг муу жаахан охин ЖаннаДАрк-ыг заагаад, тэрхүү баатарынхаа удирдлаган доор гээд ард түмнээ баахан байлдуулж. Ялдагын даваан дээр ард нь туйлджээ. Тэгэнгүүт нь хөөрхий охиныг дайсанд сэм аваачиж алуулаад, ард түмний харуусал, өш хонзонг сэргээж дайнд ялсан түүхтэй.

Эх орны эд эс бүхэнд бий.

Сургуульд ороогүй жаахан байжээ. Хамаатныхаа, үеийн хүүхэдтэй тоглож байлаа. Чулуун дотор сэлэм барьсан Чингис хаан байдаг гэсэн үгэнд нь итгээд чулууг хагартал нь нүдэж билээ. Хагалчихаад хайж үзээд тэр үедээ олсонгүй. Харин бутарсан чулуу тус бүрт нэг нэг Чингис хаан бий болчихдог гэдэгт нь өнөөг хүртэл итгэсээр ирсэн. Их хааны маань эх нутагаа гэсэн санаа бодол, хүсэл зорилго, зүрх сэтгэл шингэсэн бий. Түүний эцсийн дусал цусаа өргөсөн эх орон нь. Энэ газар шороонд зөвхөн монгол цус нэвчих эрхтэй.

Буцаагаач тэднийг...

МАХНамын байрны балгас тойруулж барьсан хашаанд хөл бөмбөг тоглох нь халаг гүйлдэж байна. Яахав амьдрах гэж ядсан доод давхаргын гарууд нутагтаа амьдрах нь хэцүү байсан байх. Гэхдээ л хүн юм болохоор хотоор минь алхаж, хөгийн санаархал өвөртлөн монгол бүхэнд шунаж давраад нутаг нэгтнээ урин дуудаж, улам бүр амьдрах аргаа олж суурьшаад байна нөгөө хятад нөхдүүд.

Болгоомжлох сэтгэлгээ дутаждээ

Нэг залуу "Тэди" төв нээгдэхийг мэдээд www.tedy.mn - хаягыг нь худалдаж авчихаад хэд нугалж зарж. Амтшаад бас нэг удаа сайн рекламдсан нэг хаягын андуурагдахаар хаягыг нь худалдаж аваад төстэй үйл ажиллагаатай компаныхаа сайт-нд холбоод бөөн хэл ам, хэвлэлийн бага хурал. Гэтэл тэр хүн ч, монголчууд бид ч өрсүүлээд удаж байна. Өвөр монголчууд энэ домейнийг (www.mongol.com) эртхэн худалдаад авчихсан. Нөгөө Inner гээд байдаг нь яагаа юм бол. Гадны бусад улс орны хүмүүс Монгол Улсыг "mongol, mongolia" гэж л хайна биз дээ. Хэдэн жил хэвэндээ байсан загвар нь өөр болчиж, холбоос нь олшроод агуулга нь ч бас. Удахгүй нийтлээд эхэлбэл яана.

Зүрх тархины Монгол байлдаан

Арга-билэг, эрэгтэй-эмэгтэй, зүрх-тархи, санаа-сэтгэл. Байзаарай..? Бид нэг "цээжлэх, цээж бичиг, ..." гэх мэт үг хэрэглээд байдаг даа. Олон төрлийн бясалгалын арга байдаг. Нэг нь: "Та тархиа амраа, бүх зүйлийг тархиндаа битгий бод, зарим зүйлээ цээжиндээ тунгаа, цээжил, монголчууд эртнээсээ л цээжилж, цээжээрээ бодох аргыг мэддэг байсан гэж сургадаг". Харин сэтгэл ба санаа гэдэг үгийн доор зүрхээрээ, тархиараа боддог монголчуудын тухай шүүмж уншаарай. Холбоос

Биднийг ухаж ойлгоосой гэж хүссэн.

Бидний ёс заншил, үлгэр домог, ахуй амьдралын зан үйлд бидэнд хэрэгтэй бүхэн шингэсэн байгаа. Эцэг өвгөдөөс улбаатай захиас, мэдлэг, оюун ухаан наад захын зүйр цэцэн үгэнд ч шингээстэй бий. Тэр бүхнийг бид л өөрсдөө нууцыг нь тайлж ухаж ойлгох ёстой. Манайхны нэг нь "Нэг үхрийн эвэр доргивол Мянган үхрийн эвэр доргино" гэсэн ганцхан хэлцээр дэлхийн хэмжээнд докторын цол хамгаалсан. Бодоод л байж л дээ. Яагаад үхэр юм бол гэдэг ч юм уу. Тэгтэл одоо судалгааны ажилын үр дүнд нь үхэрийн эврэнд нервийн судас байдагыг нээсэн байна. Эрт цагаас өвөг дээдэс анзаараад л хэлсэн байх нь л дээ. Энэ мэт ухааны түм буман сургааль, хэлц, оньсого таавар байдаг.

Тэнгэрлэг заяат, Тэнгэр шүтээнт Монгол залуус аа!!!

Зөвхөн өөртөө итгэ. Бодит шинжлэх ухаан, мэдлэг боловсролоороо зам хийж амьдар. Бидний ген-д итгэмтгий цайлган зан байдаг ч, алсын хараа холч ухаан байх ёстой. Ямарваа шашин бүгд л уруу татах сайхан аргатай байдаг ч, буруу чангаах муухан санаа бий. Шашин шүтэх эрх чөлөө тийм ч сайхан биш. Нэгэнт тархиа угаалгасан бол дуусаа. Тээр.. , бичиж дуусаагүй байхад л мухар сүсэгтэнгүүдийн дамжуулахгүй бол болохгүй гэсэн спам под, под хийгээд, болиосой. Сүүлийн үед маш олон танилууд, найз нар маань янз бүрийн хөдөлгөөн, холбоо, клуб, дугуйланд сонирхолын дагуу элсээд, элэг зүрхээрээ нэгдээд шашинтан болох замаа хөөчихлөө. Зарим нэгд нь хангалттай олон, аймшигтай баримт танилцуулж сэтгэлийг нь эргүүлэх аядаж байгаа ч юу тэр шашинууд чинь бүр илүү хүч, хөрөнгө, хүнээр хүрээгээ тэлэхээр ажиллацгааж байгаа. Би хувьдаа энэ бол сэтгэлзүйгээр нь хөтөлдөг хүний наймаа гэж л хэлнэ. Холбоос

Би бат итгэдэг Хүлээж байна

Ямар нэг юм болох гээд байна Монголчууд аа. Их сүр хүчин, сансрын энерги хөх толботонуудад нөлөөлөх гээд байна. Орон нутаг маань Дэлхийн сансар огторгуйтай холбогдох ХҮЙ гэдэг нь тодорхой болсон. Дайн хийх баатарууд биш ч, дэлхий хүлээн зөвшөөрсөн монголчуудын оюун ухаан эрчимжих гээд байна. Дэлхийн бусад улс орнуудын нууц гэрээ байдаг. Хэрэгжүүлж буй бодлого ч байсан. Мэдэх үү. Юу гэж вэ гэхээр "Монголчуудыг 3 сая хүргэж болохгүй" гэж. Учир нь энэ тооны хүнээс суутан төрж эхэлдэг. Монголчууд цөөддөггүйн дээр, юу ч хийж мэдэх улс гэж айдаг. Батлагдсан үнэн шүү. Тэгээд ч их зөнчид хүртэл 21-р зуунд Чингисийн хөх цэрэг ирнэ гэж хэлээ биз дээ. Шууд утгаараа морь унасан цэрэг ирэхгүй нь тодорхой. Харин яаж. Та бид өөрсдөө нууцыг нь тайлна. Холбоос

Хөөрхий манжын араас орох уу. Үгүй

Цагтаа Манж улс хэмээн Монголыг 200 жил дарласан улс байгаад, хятадын "өмхий цус" бодлогод нирвэгдэн мөхсөн улс. Одоо тэгээд манжуур гээд Өвөрмонголын зүүн хойд захаар хэдэн хүн байна уу үгүй юу. Манжуудад Монголчуудыг устгах санаа байсан ч "Монгол нутагт хятад шаахайн мөр бүү гарга" гэж байсан нь сайшаалтай. Улаанбаатар. Улаан гал шиг дүрэлзсэн Баатарын нутагт минь шаахайгаа чирсэн нөхдүүд сүүлийн үед инээсэн царайтай холхих болж. Холбоос

Ойлгомжтой ш дээ!, та үзэмжтэй хор зооглоно уу гэж байгаа

Их гүрэн байх үед маань хятадууд еэвэн сарны баяр гээд баахан еэвэн солилцоод гүйгээд байсан чинь дотор нь захиа дамжуулсаар байгаад монгол эзэрхийллийн эсрэг улаан алчууртны бослого гаргасан түүхтэй. Тэр үед тэгж чадсан юм, одоо бараг хүний нүдээр ч шалгагдахгүй хилээр орж ирж байгаа хүнсний зүйл зориудаар химийн удаан жилийн хортой байгаа тохиолдол бий шүү. Хавдар, харшил,.. Бие цуснаас бусад өмсөх, идэх, хэрэглэх маань хятад болох вий дээ. Эрэлхэг байсан тайвань эрсийг хүчрэхгүйдээ хоол хүнсээр нь генийн өөрчлөлт хийсэн гэдэг. Одоо эрчүүдийн ихэнх нь гей буюу эмэгтэй шинжтэй болчихсон нүүрээ будаад, айлгүйтээд, бүр гажиг болчихсон гүйж яваа. Хүнсээ өөрсдөө бэлдэцгээе. Илт гэнэтхэн хороохоор биш ч алсдаа хортой нь ойлгомжтой ш дээ. Ядахдаа тэд чинь нохой, шувуугаа ч идчихдэг дүүрсэн улс.

Мах байхад манжингаар яахав, Монгол байхад Манжаар яахав

Манжууд Монголчуудын дийлдэшгүй хүчийг тогтоохын тулд шарын шашныг гуйвуулсан байдалтай оруулж ирж. Юу гэхээр бараг л усанд орох нүгэл, буян нь арилна гээд хиртэй нь хутгаад өвчин тусгаад, эрчүүдийг нь орхимжоор баглаж. Гэхдээ үр дүнд нь монголд шарын шашын дэлгэрч урлаг, шинжлэх ухаан, одон орон, ёс заншил, бясалгал,.. судалсан ухаантанууд төрсөн ч оросууд Шар хад гэж нэрлэгдтэл нь шар орхимжтой лам нарыг хоморголон устгаж гуу жалгаар нэг дүүргэж байж. Шашинаас гадна, зан заншил, түүх соёлыг маань мартуулж байж. Холбоос

За бол Ёо гүй

Аймаар ш дээ бид чинь, бидний өвөг дээдэс чинь. Хууль гэрээ байгуулсан бол түс. Одоо зарим нэг нь мушгиж гуйвуулаад байгаа "Монголын хууль гурав хоног" гэдэг үг "Монголын хууль гурав хоногт" гэсэн утгатай юм шүү. Тайлбаргүй ухаарай. Үнэхээр ямарч монголын хууль хэлэлцэж баталсанаас хойшхи 3 хоногын дотор бүх хүнд хүрч, хэрэгжиж эхэлдэг байжээ. Тэр дундаа монгол хүн энгийн асуудалд хандахдаа ч ЗА гэсэн аман гэрээний тамга дарсан л бол "Эр хүн хэлсэндээ, эмээлт морь харайсандаа". Холбоос

Дарь овоо Ганга нуур

Дарь Гангачууд нь манжийн адуун сүргийг хариулахаар нутаг нутагаас малчид, сүрэг сонгож суурьшуулсанаас үүдэлтэй. Энэ нь нэгэн монгол ноёны санаа байсан байж ч болоч. Яг л социализмийн үед Бал дарга илгээлтийн эзэд нэрээр цус сэлгэсэн шиг л. Тийм ч болохоор Дарь Гангын хүлэг нь алдартай, хүн нь уран байдаг биз. Гэхдээ зарим хүн Шилийн богдын шилийн сайн эрс л гэнэ, үнэндээ Тоорой банди-аас өөр хэн байдаг юм бэ, бас яагаад бөхчүүд төрдөггүй нутаг юм болоо гэлцдэг.